Czego nie potrafi zwykły filtr
Filtr G4 i filtr F7 mają jedno wspólne ograniczenie: łapią cząstki stałe, a nie zapachy. Pył, pyłki, sierść i część smogu zostają na włókninie, ale jeśli wraz z powietrzem do domu wlatuje zapach spalin, dymu z sąsiedniego komina czy „palonych śmieci”, filtr cząstek stałych przepuści go bez oporów. Zapach to gaz, a gazu nie da się odsiać sitem.
I tu wchodzi filtr węglowy. To zupełnie inna technologia, oparta nie na zatrzymywaniu, lecz na pochłanianiu. Jeśli mieszkasz przy ruchliwej ulicy, w okolicy zakładu przemysłowego, fermy albo po prostu w rejonie, gdzie zimą czuć dym z pieców, ten artykuł pomoże ci zdecydować, czy warto go założyć.
Jak działa węgiel aktywny
Sekret tkwi w strukturze. Węgiel aktywny to materiał poprzecinany milionami mikroskopijnych porów, dzięki czemu jeden gram ma powierzchnię czynną liczoną w setkach metrów kwadratowych, porównywalną z dużym boiskiem. Gdy powietrze przepływa przez taki filtr, cząsteczki gazów i substancji zapachowych przyczepiają się do ścian porów. Ten proces nazywa się adsorpcją.
Adsorpcja to nie filtracja mechaniczna. Filtr węglowy nie zatrzymuje pyłu, tylko wiąże lotne związki chemiczne i substancje odpowiedzialne za zapach. Dlatego węgla nie traktuje się jak konkurencji dla G4 czy F7, ale jak ich uzupełnienie. Każdy z tych filtrów robi co innego.
Z czym radzi sobie filtr węglowy
Najlepiej widać to po efekcie w nosie. Filtr z węglem aktywnym skutecznie neutralizuje zapach spalin samochodowych, dymu z kominów, dymu papierosowego, oparów z zakładów przemysłowych oraz uciążliwych woni z gospodarstw rolnych. Część lotnych związków organicznych, które wydzielają farby czy rozpuszczalniki, również jest przez niego wiązana.
W praktyce mieszkańcy domów z filtrem węglowym najczęściej opisują różnicę tak: powietrze jest nie tylko czyste, ale też pozbawione tego nieuchwytnego, drażniącego posmaku, który wcześniej wlatywał razem z nawiewem. To komfort, którego nie da żaden filtr cząstek stałych.
Czego filtr węglowy nie zrobi
Trzeba być uczciwym co do granic. Filtr węglowy nie zatrzymuje pyłu zawieszonego PM2,5 ani PM10, więc nie chroni przed smogiem w sensie cząstek stałych. Od tego jest filtr dokładny F7 albo F9. Węgiel wiąże zapachową, gazową część smogu, ale nie jego pyłowy rdzeń.
Dlatego najskuteczniejszy układ to połączenie obu światów: filtr F7 lub F9 zatrzymujący drobny pył oraz filtr węglowy pochłaniający zapachy i gazy. Sam węgiel bez filtra dokładnego zostawi pył, sam filtr dokładny bez węgla przepuści zapachy. Razem dają realnie czyste i bezwonne powietrze.
Kiedy filtr węglowy naprawdę ma sens
Nie każdy dom go potrzebuje. Jeśli mieszkasz na wsi z dala od źródeł zapachów, filtr węglowy będzie zbędnym wydatkiem, bo nie ma czego pochłaniać. Sens pojawia się wtedy, gdy masz konkretny, powtarzalny problem zapachowy.
Typowe sytuacje to dom przy ruchliwej drodze, gdzie czuć spaliny, sąsiedztwo kotłowni węglowych dające zimą charakterystyczny zapach dymu, bliskość fermy lub zakładu spożywczego, albo okolica, w której w sezonie grzewczym smog jest realnie wyczuwalny. W każdym z tych przypadków węgiel zmienia jakość codziennego oddychania.
Filtr węglowy a filtr antysmogowy – nie myl ich
To częste nieporozumienie. Filtr antysmogowy, najczęściej w klasie F7, F8 lub F9, jest zaprojektowany do zatrzymywania drobnego pyłu, czyli właściwej miary smogu. Filtr węglowy zajmuje się zapachami i gazami. To dwa różne narzędzia do dwóch różnych problemów.
Wybór zależy od tego, co ci doskwiera. Drapanie w gardle i pył na parapetach to zadanie dla filtra antysmogowego. Nieprzyjemny zapach mimo czystego powietrza to zadanie dla węgla. Najlepiej, gdy w instalacji znajdą się oba, bo wtedy żaden rodzaj zanieczyszczenia nie zostaje pominięty.
Rodzaje filtrów węglowych
Na rynku spotkasz kilka konstrukcji. Najprostsza to mata lub włóknina z naniesioną warstwą węgla aktywnego, docinana na wymiar. Wygodniejsza jest gotowa kaseta węglowa dopasowana do modelu rekuperatora, którą wsuwa się w prowadnice jak zwykły filtr. Spotyka się też filtry łączone, w których jedna kaseta ma warstwę filtracyjną G4 lub F7 oraz warstwę węglową naraz.
Dla większości użytkowników najsensowniejsza jest gotowa kaseta albo filtr łączony, bo nie wymaga kombinowania i pasuje dokładnie. Mata węglowa na metry kusi ceną, ale jak każdy materiał docinany ręcznie wymaga starannego dopasowania, żeby powietrze nie przechodziło bokiem.
Filtr węglowy w rekuperatorze a oczyszczacz powietrza
Często pada pytanie, czy filtr węglowy w rekuperatorze zastępuje domowy oczyszczacz powietrza. To dwie różne logiki. Oczyszczacz pracuje na powietrzu, które już jest w pomieszczeniu, krąży nim w kółko i stopniowo je oczyszcza. Rekuperator z filtrem węglowym działa na wejściu, czyli oczyszcza powietrze, zanim w ogóle wpłynie do domu.
Przewaga rozwiązania w rekuperatorze jest taka, że zapach jest wyłapywany u źródła, przy nawiewie, a nie dopiero po tym, jak rozejdzie się po pokojach. Oczyszczacz bywa za to wygodnym uzupełnieniem w jednym, szczególnie wrażliwym pomieszczeniu, na przykład w pokoju alergika. Najlepszy efekt daje filtracja centralna w rekuperatorze, a oczyszczacz tam, gdzie potrzebujesz dodatkowego wsparcia punktowo.
Czy węgiel łapie alergeny i wirusy
Tu trzeba rozwiać złudzenia. Węgiel aktywny pochłania gazy i substancje zapachowe, ale nie jest filtrem przeciwko pyłkom, roztoczom czy wirusom, bo to cząstki stałe, a nie gazy. Za alergeny odpowiada filtr dokładny klasy F7, który zatrzymuje pyłki i większość drobnego pyłu, w którym podróżują również patogeny.
Dlatego dla alergika sam filtr węglowy to za mało. Podstawą jest filtr F7, a węgiel dokłada się wtedy, gdy do problemu pyłkowego dochodzi jeszcze kwestia zapachów. Mówiąc krótko: na katar sienny działa F7, na zapach spalin węgiel, a na oba naraz ich połączenie.
Jak często wymieniać filtr węglowy
Tu kryje się ważna różnica względem zwykłych filtrów. Węgiel aktywny z czasem się nasyca, czyli jego pory zapełniają się zaadsorbowanymi cząsteczkami i filtr przestaje wiązać kolejne. Nie widać tego gołym okiem, bo filtr węglowy może wyglądać na czysty, a już nie działać.
Producenci zalecają wymianę co sześć do dwunastu miesięcy, a w domach blisko silnych źródeł zapachów nawet częściej. To krótszy cykl niż w przypadku samej warstwy cząstek stałych. Dobrym sygnałem do wymiany jest powrót zapachów, które wcześniej zniknęły. Jeśli znów czujesz spaliny czy dym, węgiel jest już nasycony.
Czy filtr węglowy obciąża rekuperator
Każda dodatkowa warstwa filtracyjna zwiększa opór przepływu, a większy opór oznacza cięższą pracę wentylatorów i nieco wyższy pobór prądu. Filtr węglowy nie jest tu wyjątkiem. Dlatego nie warto dokładać go na siłę tam, gdzie nie ma realnego problemu zapachowego.
Jeśli jednak problem istnieje, dobrze dobrana kaseta węglowa albo filtr łączony nie obciąży centrali nadmiernie, pod warunkiem że pasuje do modelu i nie jest improwizowaną dokładką. Kluczowe jest, by nie upychać dodatkowych warstw poza miejscami przewidzianymi przez producenta rekuperatora.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie
Najpierw wymiary i zgodność z modelem centrali, dokładnie jak przy każdym filtrze do rekuperatora. Potem rodzaj: osobna kaseta węglowa czy filtr łączony z warstwą cząstek stałych. Wreszcie sposób montażu, bo filtr musi wsunąć się szczelnie, inaczej część powietrza ominie węgiel i efekt będzie połowiczny.
Jeśli nie masz pewności, co pasuje do twojego urządzenia, podaj nam markę i model rekuperatora. Dobierzemy właściwy filtr, a jeśli twój problem to głównie pył, doradzimy najpierw filtr dokładny, a węgiel jako uzupełnienie. W ofercie filtrów do rekuperatorów znajdziesz rozwiązania dopasowane do popularnych marek, od Zehnder, przez Brink, po Pro-Vent.
Krótkie podsumowanie
Filtr węglowy to specjalista od zapachów, nie od pyłu. Sprawdza się tam, gdzie mimo działającej filtracji do domu wlatują nieprzyjemne wonie: spaliny, dym, opary przemysłowe czy rolnicze. Działa przez adsorpcję na ogromnej powierzchni węgla aktywnego, nasyca się z czasem i wymaga wymiany co pół roku do roku. Najlepsze efekty daje w parze z filtrem F7 lub F9, który przejmuje pył.
Masz w domu uciążliwy zapach mimo rekuperacji? Napisz na kontakt@filtrair.pl lub zadzwoń pod 601 369 199, a dobierzemy filtr węglowy do Twojego modelu. Wysyłka w 24 h, darmowa dostawa paczkomatem od 300 zł, 5% rabatu już od 150 zł.
